ЁЯПа Pradhan Mantri Awas Yojana Gramin (PMAY-G) – рдкрдХ्рдХा рдШрд░ рдпोрдЬрдиा рдХी рдкूрд░ी рдЬाрдирдХाрд░ी | Eligibility, Benefits & Application Process 2025

 

ЁЯПа рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा (рдЧ्рд░ाрдоीрдг)

(Pradhan Mantri Awas Yojana – Gramin | PMAY-G)


ЁЯМ▒ рдкрд░िрдЪрдп : “рд╕рдмрдХे рд▓िрдП рдкрдХ्рдХा рдШрд░” рдХा рд╕рдкрдиा - Introduction: The dream of "a permanent home for everyone"

рднाрд░рдд рдХे рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ рд▓ाрдЦों рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХрдЪ्рдЪे, рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдЕрд╕्рд╡рд╕्рде рдЖрд╡ाрд╕ों рдоें рд░рд╣рдиे рдХो рдордЬрдмूрд░ рд░рд╣े। рдмाрд░िрд╢, рдаंрдб, рдЧрд░्рдоी рдФрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджाрдУं рдоें рдРрд╕े рдШрд░ рд▓ोрдЧों рдХी рдЬाрди рдХे рд▓िрдП рдЦрддрд░ा рдмрди рдЬाрддे рдеे।

рдЗрд╕ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдорд╕्рдпा рдХे рд╕рдоाрдзाрди рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा (рдЧ्рд░ाрдоीрдг) рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी, рдЬिрд╕рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ै —

ЁЯСЙ рд╣рд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЧрд░ीрдм рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХो рд╕рдо्рдоाрдирдЬрдирдХ, рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдкрдХ्рдХा рдЖрд╡ाрд╕ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиा।





ЁЯУЬ рдпोрдЬрдиा рдХी рдкृрд╖्рдарднूрдоि -Background of the plan

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा (рдЧ्рд░ाрдоीрдг) рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд 2016 рдоें рдХी рдЧрдИ। рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा рдкрд╣рд▓े рдЪрд▓ рд░рд╣ी рдЗंрджिрд░ा рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХा рдЙрди्рдирдд рдФрд░ рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╣ै।

рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╡рд░्рд╖ 2024–25 рддрдХ рд╕рднी рдкाрдд्рд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХो рдкрдХ्рдХा рдордХाрди рджेрдиे рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд░рдЦा।


ЁЯОп рдпोрдЬрдиा рдХे рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп - Main objectives of the plan

  1. рдмेрдШрд░ рдФрд░ рдХрдЪ्рдЪे рдордХाрдиों рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХो рдкрдХ्рдХा рдШрд░ рджेрдиा।

  2. рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЧрд░ीрдмी рдФрд░ рдЖрд╡ाрд╕ीрдп рдЕрд╕рдоाрдирддा рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиा।

  3. рдорд╣िрд▓ाрдУं, рджिрд╡्рдпांрдЧों рдФрд░ рдХрдордЬोрд░ рд╡рд░्рдЧों рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджेрдиा।

  4. рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ, рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдЧрд░िрдоाрдкूрд░्рдг рдЬीрд╡рди рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा।

  5. рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा।


ЁЯПб рдпोрдЬрдиा рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ - Key features of the plan

рдмिंрджु рд╡िрд╡рд░рдг
рдпोрдЬрдиा рдХा рдиाрдо рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा (рдЧ्рд░ाрдоीрдг)
рд▓ाрдЧू рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рднाрд░рдд
рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╕рднी рдкाрдд्рд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкрд░िрд╡ाрд░
рд╕рд╣ाрдпрддा рд░ाрд╢ि ₹1.20 рд▓ाрдЦ (рдоैрджाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░), ₹1.30 рд▓ाрдЦ (рдкрд╣ाрдб़ी/рджुрд░्рдЧрдо рдХ्рд╖ेрдд्рд░)
рдиिрд░्рдоाрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рди्рдпूрдирддрдо 25 рд╡рд░्рдЧ рдоीрдЯрд░
рднुрдЧрддाрди рдоाрдз्рдпрдо рдбाрдпрд░ेрдХ्рдЯ рдмेрдиिрдлिрдЯ рдЯ्рд░ांрд╕рдлрд░ (DBT)
рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рд╢ौрдЪाрд▓рдп, рдмिрдЬрд▓ी, рдкाрдиी, рдПрд▓рдкीрдЬी рдХрдиेрдХ्рд╢рди

ЁЯСи‍ЁЯСй‍ЁЯСз‍ЁЯСж рдкाрдд्рд░рддा (Eligibility Criteria)

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा (рдЧ्рд░ाрдоीрдг) рдХे рддрд╣рдд рд╡рд╣ी рдкрд░िрд╡ाрд░ рдкाрдд्рд░ рд╣ोрддे рд╣ैं:

  • рдЬिрдирдХे рдкाрд╕ рдкрдХ्рдХा рдордХाрди рдирд╣ीं рд╣ै

  • рдЬो SECC-2011 (Socio-Economic Caste Census) рд╕ूрдЪी рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं

  • рдмेрдШрд░, рдХрдЪ्рдЪे рдШрд░ рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдкрд░िрд╡ाрд░

  • рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि/рдЬрдирдЬाрддि, рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ, рджिрд╡्рдпांрдЧ, рд╡िрдзрд╡ा рдкрд░िрд╡ाрд░

  • рдЬिрдирдХे рдкाрд╕ рдЪाрд░ рдкрд╣िрдпा рд╡ाрд╣рди рдпा рдмрдб़ा рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдирд╣ीं рд╣ै


ЁЯСЙ рдорд╣िрд▓ा рдХे рдиाрдо рдпा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдиाрдо рд╕े рдордХाрди рд╕्рд╡ीрдХृрдд рдХрд░рдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै।


ЁЯЫа️ рдпोрдЬрдиा рдХी рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी - Scheme's working methodology

ЁЯФ╣ 1. рд▓ाрднाрд░्рдеी рдкрд╣рдЪाрди

  • SECC-2011 рдбेрдЯा рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдо рд╕рднा рдХी рдкुрд╖्рдЯि рд╕े рдкाрдд्рд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЪुрдиे рдЬाрддे рд╣ैं।

ЁЯФ╣ 2. рд╕्рд╡ीрдХृрддि рдФрд░ рдкंрдЬीрдХрд░рдг

  • рдЪрдпрдиिрдд рд▓ाрднाрд░्рдеी рдХो PMAY-G рдкोрд░्рдЯрд▓ рдкрд░ рдкंрдЬीрдХृрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

ЁЯФ╣ 3. рдХिрд╕्рддों рдоें рднुрдЧрддाрди

  • рдордХाрди рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЪрд░рдгों рдоें рд╕ीрдзे рдмैंрдХ рдЦाрддे рдоें рд░ाрд╢ि рднेрдЬी рдЬाрддी рд╣ै।

ЁЯФ╣ 4. рдиिрд░्рдоाрдг рдиिрдЧрд░ाрдиी

  • рдоोрдмाрдЗрд▓ рдРрдк рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдиिрдЧрд░ाрдиी рд╣ोрддी рд╣ै।


рдпोрдЬрдиा рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा (Flow Diagram)


рд▓ाрднाрд░्рдеी рдкрд╣рдЪाрди

      ↓

рдШрд░ рдХी рд╕्рд╡ीрдХृрддि

      ↓

рдХिрд╕्рддों рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рд░ाрд╢ि

      ↓

рдордХाрди рдиिрд░्рдоाрдг

      ↓

рдкрдХ्рдХा рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЖрд╡ाрд╕



рд╡िрдд्рддीрдп рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕ंрд░рдЪрдиा - Financial assistance structure


рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ + рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░

            ↓

      рд▓ाрднाрд░्рдеी рдХा рдмैंрдХ рдЦाрддा

            ↓

        рдордХाрди рдиिрд░्рдоाрдг


рдпोрдЬрдиा рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рд▓ाрдн - Benefits of the scheme

✅ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдЖрд╡ाрд╕ – рдХрдЪ्рдЪे рдШрд░ों рд╕े рдоुрдХ्рддि
✅ рдорд╣िрд▓ा рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг – рдШрд░ рдорд╣िрд▓ा рдХे рдиाрдо
✅ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдЬीрд╡рди – рд╢ौрдЪाрд▓рдп, рдмिрдЬрд▓ी, рдкाрдиी рдХी рд╕ुрд╡िрдзा
✅ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕ृрдЬрди – рд╕्рдеाрдиीрдп рдордЬрджूрд░ों рдХो рдХाрдо
рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдо्рдоाрди – рдкрдХ्рдХे рдШрд░ рд╕े рдЬीрд╡рди рд╕्рддрд░ рдоें рд╕ुрдзाрд░


рдпोрдЬрдиा рд╕े рдЬुрдб़ी рдЪुрдиौрддिрдпाँ - Challenges associated with the plan

  1. рдХुрдЫ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЬрдоीрди рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдХी рд╕рдорд╕्рдпा

  2. рдиिрд░्рдоाрдг рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХी рдмрдв़рддी рд▓ाрдЧрдд

  3. рджूрд░рджрд░ाрдЬ़ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рддрдХрдиीрдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХी рдХрдоी

  4. рдХрднी-рдХрднी рднुрдЧрддाрди рдоें рджेрд░ी


рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ुрдзाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░рдпाрд╕ - Government's reform efforts

  • Geo-tagging рдФрд░ рдоोрдмाрдЗрд▓ рдРрдк рд╕े рдиिрдЧрд░ाрдиी

  • DBT рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рднुрдЧрддाрди

  • рдордирд░ेрдЧा рд╕े рдордЬрджूрд░ी рдЬोрдб़рдХрд░ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЖрдп

  • рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╕्рддрд░ рдкрд░ рддрдХрдиीрдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХेंрдж्рд░


рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ : рдЧ्рд░ाрдоीрдг рднाрд░рдд рдХा рдордЬрдмूрдд рдЖрдзाрд░ - Conclusion: A strong foundation for rural India.

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा (рдЧ्рд░ाрдоीрдг) рдХेрд╡рд▓ рдИंрдЯ-рд╕ीрдоेंрдЯ рдХा рдШрд░ рдирд╣ीं рджेрддी, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╕рдо्рдоाрди, рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕्рдеिрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдиींрд╡ рд░рдЦрддी рд╣ै।
рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдиे рд▓ाрдЦों рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рд▓ाрдпा рд╣ै рдФрд░ рднाрд░рдд рдХो “рд╕рдмрдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ाрд╕” рдХे рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХे рдФрд░ рдХрд░ीрдм рдкрд╣ुँрдЪाрдпा рд╣ै।

ЁЯПа “рдкрдХ्рдХा рдШрд░ рдХेрд╡рд▓ рдЫрдд рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рднрд╡िрд╖्рдп рдХा рд╡ाрджा рд╣ै।”

Post a Comment

0 Comments